Người có huyết áp không ổn định, bệnh tim mạch, đau hoặc thoái hoá cột sống cổ, bà bầu, mẹ sau sinh, người đang sốt hay mới ốm dậy nên hỏi bác sĩ trước khi đi gội đầu dưỡng sinh. Đây không phải lệnh cấm, mà là vì một buổi gội có vài thứ cơ thể bạn phải chịu: ngửa cổ lâu, nước ấm, nằm rồi ngồi dậy, phòng điều hoà, bụng đói hay no.
Với người khoẻ, những thứ đó dễ chịu. Với người đang có vấn đề, chúng có thể gây chóng mặt, tụt huyết áp khi đứng dậy, đau cổ, hoặc nặng hơn. Bài này đi theo từng nhóm người, kèm câu nên hỏi bác sĩ, cách báo với tiệm, và những dấu hiệu phải dừng buổi gội để đi cơ sở y tế.
Vì sao một buổi gội nhẹ nhàng vẫn có người nên dè chừng
Nghe thì gội đầu chẳng có gì nguy hiểm. Nhưng thử nghĩ về tư thế: bạn nằm ngửa, cổ gác lên mép máng gội, đầu hơi thấp hơn vai, giữ như vậy từ ba mươi đến sáu mươi phút. Nước ấm làm mạch máu ngoại vi giãn, nhịp tim có khi nhanh lên một chút. Phòng có điều hoà, tóc ướt, người dễ lạnh. Xong buổi, bạn ngồi dậy và đứng lên.
Mỗi thứ riêng lẻ đều nhỏ. Cộng lại, với người huyết áp thấp, người dễ choáng tư thế, người vừa ốm dậy, chúng đủ để gây hoa mắt, mệt, có khi ngất nhẹ khi đứng lên. Với người đau cổ, ngửa cổ lâu trên mép cứng có thể làm cơn đau trở lại. Y văn cũng có ghi nhận những trường hợp hiếm gặp bị tai biến sau khi ngửa cổ quá mức tại bồn gội, nên tư thế cổ không phải chuyện để xem nhẹ.
Ngoài tư thế còn có phần xoa ấn vai gáy. Lực mạnh ở vùng cổ với người có vấn đề cột sống hay mạch máu không phải điều nên thử. Vì vậy, với các nhóm dưới đây, việc đầu tiên không phải là chọn tiệm mà là hỏi bác sĩ đang theo dõi bạn.
Từng nhóm người và điều nên làm trước khi đi gội
Bảng này không thay được lời bác sĩ. Nó giúp bạn biết mình thuộc nhóm nào để mang đúng câu hỏi đi khám, và báo đúng điều với tiệm.
| Nhóm | Điều nên làm trước | Khi đi gội, nhớ |
|---|---|---|
| Huyết áp cao hoặc thấp, đang dùng thuốc | Hỏi bác sĩ có nên đi, nước ấm bao nhiêu là vừa | Báo tiệm, nước ấm vừa, ngồi dậy chậm |
| Bệnh tim mạch, từng đột quỵ | Hỏi bác sĩ trước, không tự quyết | Buổi ngắn, không ấn mạnh vai gáy |
| Đau cổ, thoái hoá cột sống cổ, từng chấn thương cổ | Hỏi bác sĩ về tư thế ngửa cổ | Xin gối đỡ cổ, không ngửa quá, không bẻ cổ |
| Bà bầu | Hỏi bác sĩ theo dõi thai | Nằm thoải mái, tránh nằm ngửa lâu ở tháng cuối, buổi ngắn |
| Mẹ sau sinh | Hỏi bác sĩ, nhất là sau sinh mổ | Phòng ấm, sấy khô kỹ, không xoa mạnh |
| Đang sốt, cảm cúm, mới ốm dậy | Đợi khoẻ hẳn | Hoãn lịch, không cố đi |
| Bệnh da đầu đang điều trị | Hỏi bác sĩ da liễu | Mang dầu gội theo đơn, bỏ tẩy tế bào chết |
| Dễ chóng mặt khi đổi tư thế | Hỏi bác sĩ nguyên nhân | Ngồi dậy từng bước, có người đỡ |
Nếu bạn ở hai nhóm cùng lúc, ví dụ vừa lớn tuổi vừa có huyết áp, hãy coi mình thuộc nhóm cần cẩn thận hơn. Đừng để cảm giác mình thấy khoẻ thay cho lời khuyên của người đang theo dõi sức khoẻ bạn.
Bà bầu và mẹ sau sinh: câu nên mang đi hỏi bác sĩ
Chuyện gội đầu khi mang thai và sau sinh có rất nhiều lời truyền miệng, cả cấm đoán lẫn khuyên bừa. Cách chắc nhất là mang những câu cụ thể đến buổi khám, ghi lại câu trả lời.
- "Em đi gội đầu ở tiệm, nằm ngửa khoảng bốn mươi lăm phút, có được không ở tháng này?"
- "Nước ấm cỡ nào thì an toàn, có cần tránh xông hơi nóng không?"
- "Xoa ấn nhẹ vùng vai gáy có điều gì cần tránh không?"
- "Em có thể dùng nước gội thảo dược ở tiệm không, hay chỉ dầu gội dịu?"
- "Sau sinh mổ bao lâu thì em đi gội đầu ở tiệm được?" Câu này nên hỏi riêng vì tư thế nằm ngửa lâu và ngồi dậy có thể làm đau vết mổ.
- "Nếu đang nằm gội mà em thấy khó chịu, dấu hiệu nào cần đi khám ngay?"
Khi đã được bác sĩ đồng ý, nói với tiệm từ lúc đặt lịch. Tiệm làm nghề đàng hoàng sẽ chuẩn bị gối kê, cho bạn nằm hơi nghiêng hoặc nửa ngồi nếu cần, rút ngắn buổi, và để ý bạn kỹ hơn. Nếu tiệm nói không sao đâu chị, ai cũng gội được mà không hỏi gì thêm, đó là dấu hiệu nên chọn nơi khác.
Người huyết áp, tim mạch đã được bác sĩ đồng ý: chỉnh buổi gội thế nào
Nếu bác sĩ nói được, bạn vẫn nên chỉnh buổi gội cho nhẹ hơn bình thường. Những bước dưới đây đơn giản và tiệm nào cũng làm được nếu bạn nói rõ.
- Uống thuốc đúng giờ như mọi ngày, không bỏ liều vì đi gội.
- Ăn nhẹ trước khoảng một tiếng, không đi khi đói lả hay vừa ăn no.
- Chọn gói ngắn, khoảng bốn mươi lăm phút, bỏ ngâm chân nước nóng và xông hơi.
- Dặn nước ấm vừa, không nóng. Nóng quá làm mạch giãn, dễ choáng.
- Dặn không ấn mạnh vùng gáy, hai bên cổ. Chỉ xoa nhẹ da đầu.
- Khi gội xong, ngồi dậy thật chậm: nghiêng người sang một bên, ngồi trên mép giường một phút, rồi mới đứng.
- Uống vài ngụm nước ấm, ngồi nghỉ năm phút trước khi đi xe về.
Nếu bạn có máy đo huyết áp ở nhà, đo trước khi đi. Con số cao hoặc thấp bất thường so với ngày thường thì hoãn buổi gội. Một buổi gội không bao giờ đáng để đánh đổi.
Những lúc nên hoãn buổi gội dù bạn khoẻ
Không cần có bệnh nền, vẫn có những ngày không hợp để nằm gội một tiếng. Thấy mình ở một trong các trường hợp dưới đây, dời lịch là lựa chọn khôn ngoan.
- Đang sốt, cảm cúm, ho nhiều, sổ mũi. Vừa mệt cho bạn, vừa dễ lây cho kỹ thuật viên và khách khác.
- Vừa uống rượu bia. Nước ấm cộng rượu dễ choáng, dễ tụt huyết áp.
- Đói lả sau một ngày không ăn, hoặc vừa ăn bữa lớn.
- Vừa tập thể thao nặng, người còn nóng và mất nước.
- Da đầu có vết thương hở, vết khâu, mụn viêm đang sưng.
- Vừa nhuộm, uốn, tẩy tóc trong hai ngày, da đầu còn nhạy.
- Đang đau đầu dữ dội không rõ lý do. Trường hợp này cần đi khám, không phải đi gội cho đỡ.
- Thiếu ngủ nặng sau ca đêm và phải tự lái xe về. Ngủ quên trên giường gội rồi lái xe khi còn lơ mơ không an toàn.
Báo dời lịch sớm là phép lịch sự với tiệm. Phần lớn nơi đều vui vẻ đổi ngày nếu bạn nói trước vài giờ.
Báo tình trạng sức khoẻ với tiệm: câu nói gọn
Nhiều người ngại kể bệnh với người lạ. Bạn không cần kể chi tiết, chỉ cần nói đủ để người gội biết phải làm nhẹ ở đâu.
| Tình trạng | Câu báo gọn |
|---|---|
| Huyết áp | "Chị có huyết áp, em để nước ấm vừa và đừng ấn mạnh cổ nhé." |
| Đau cổ | "Chị đau cổ, em kê gối đỡ và đừng ngửa cổ chị quá." |
| Đang mang thai | "Em đang có bầu tháng thứ năm, bác sĩ cho gội nhẹ, em xin buổi ngắn." |
| Sau sinh | "Chị mới sinh được hai tháng, cho chị phòng ấm và sấy thật khô." |
| Dễ chóng mặt | "Lúc ngồi dậy em đỡ chị từ từ nhé, chị hay choáng." |
| Da đầu đang điều trị | "Chị đang dùng dầu gội theo đơn, em gội bằng chai này giúp chị, đừng tẩy da chết." |
Một tiệm tử tế sẽ hỏi lại vài câu và ghi chú vào sổ khách. Lần sau bạn đến, họ đã biết. Nếu tiệm nghe xong vẫn làm như mọi khách, hoặc lại mời thêm xông hơi nóng, bạn có lý do chính đáng để tìm nơi khác.
Tiệm tử tế hỏi gì trước khi gội cho bạn
Bạn có thể đánh giá một tiệm gội ngay từ năm phút đầu qua những gì họ hỏi. Nơi chỉ hỏi gói nào và thanh toán thế nào là nơi chưa coi trọng sức khoẻ khách. Nơi làm kỹ thường hỏi những câu sau, bằng lời hoặc qua phiếu ngắn.
- Bạn có đang mang thai hoặc mới sinh không.
- Bạn có huyết áp, bệnh tim, từng đột quỵ hay đang dùng thuốc gì thường xuyên không.
- Cổ, vai, lưng có chỗ nào đau hay từng chấn thương không.
- Da đầu có vết thương, đang điều trị bệnh da đầu, vừa làm hoá chất không.
- Bạn có dị ứng với mỹ phẩm, thảo dược, tinh dầu nào không.
- Bạn thích nước nóng hay ấm, lực tay nhẹ hay vừa.
Nếu tiệm không hỏi, bạn chủ động nói. Còn nếu bạn đã nói mà tiệm vẫn gạt đi kiểu không sao đâu, thì cái bạn đã biết về tiệm đó còn quan trọng hơn buổi gội hôm nay.
Dấu hiệu nguy hiểm trong và sau buổi gội
Chóng mặt kèm buồn nôn, vã mồ hôi. Dừng ngay, nằm nghiêng hoặc ngồi tựa, uống nước. Nếu sau mười lăm phút không đỡ, đi cơ sở y tế.
Tê yếu một bên tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ đột ngột. Đây là dấu hiệu cấp cứu. Gọi cấp cứu hoặc đưa đi viện ngay, không chờ xem có hết không, không xoa bóp, không cho uống gì.
Đau đầu dữ dội đột ngột, như bị đập mạnh. Cũng là dấu hiệu cấp cứu. Đi viện ngay.
Đau ngực, khó thở, tim đập loạn. Dừng buổi gội, đi cơ sở y tế ngay.
Đau cổ tăng lên rõ sau buổi gội, tê lan xuống tay. Không tự xoa bóp thêm. Đi khám chuyên khoa.
Ngất, dù chỉ vài giây. Kể cả khi tỉnh lại ngay và thấy ổn, vẫn nên đi khám trong ngày để tìm nguyên nhân, đặc biệt nếu bạn có bệnh tim mạch hay huyết áp. Không tự lái xe về.
Mẹ bầu đau bụng, ra máu, ra nước. Đi cơ sở sản khoa ngay.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu có đi gội đầu dưỡng sinh được không?
Nhiều bà bầu vẫn đi gội được, nhưng phải hỏi bác sĩ theo dõi thai trước, nhất là ở những tháng cuối. Khi đi, chọn buổi ngắn, nước ấm vừa, nằm tư thế thoải mái và báo rõ với tiệm.
Sau sinh bao lâu thì đi gội đầu dưỡng sinh được?
Không có một con số chung cho mọi người, vì phụ thuộc sinh thường hay sinh mổ và sức khoẻ của mẹ. Hãy hỏi bác sĩ trong lần tái khám sau sinh, rồi chọn tiệm có phòng ấm và sấy khô kỹ.
Người huyết áp cao có gội đầu dưỡng sinh được không?
Nếu huyết áp đang được kiểm soát và bác sĩ đồng ý thì nhiều người vẫn đi được. Nên chọn nước ấm vừa, buổi ngắn, không ấn mạnh vùng cổ và ngồi dậy thật chậm sau khi gội.
Thoái hoá đốt sống cổ có nên gội đầu nằm ngửa không?
Nên hỏi bác sĩ về tư thế ngửa cổ. Nếu được phép, xin tiệm kê gối đỡ cổ, không để cổ ngửa quá mức trên mép máng gội và không bẻ, vặn cổ trong phần xoa ấn.
Đang gội mà thấy tê tay hoặc nói khó thì làm gì?
Dừng ngay và gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất. Tê yếu một bên, nói khó, méo miệng là dấu hiệu cần cấp cứu, không chờ đợi và không xoa bóp thêm.
Người lớn tuổi có nên đi gội đầu dưỡng sinh không?
Nhiều người lớn tuổi rất thích và đi được, miễn là đã hỏi bác sĩ nếu có bệnh nền, chọn tiệm có giường thấp, lối đi không trơn, nước ấm vừa và có người đỡ khi ngồi dậy.