Ở spa, bạn có quyền dừng mọi thứ, bất cứ lúc nào, không cần giải thích. Khi bị chạm vào vùng không thuộc dịch vụ, bị bình phẩm cơ thể, bị gạ gẫm, bạn nói rõ một câu "dừng lại", ngồi dậy, quấn khăn, mặc đồ và rời đi. Sau đó báo quản lý, và trình báo công an nếu hành vi nghiêm trọng.
Phần lớn kỹ thuật viên làm nghề đàng hoàng và rất giữ ranh giới. Nhưng chuyện vượt ranh giới vẫn xảy ra, với cả khách nữ lẫn khách nam, và người bị thường lúng túng vì đang nằm, đang ít quần áo, đang ở chỗ lạ. Bài này giúp bạn nhận ra lúc nào là vượt ranh giới, có sẵn câu để nói, biết cách rời đi an toàn và những việc nên làm sau đó. Nếu bạn đã từng trải qua chuyện như vậy mà không kịp phản ứng, đó không phải lỗi của bạn.
Bình thường hay đã vượt ranh giới
Người từng làm kỹ thuật viên được dạy những quy tắc rất rõ: hỏi trước khi chạm vùng mới, luôn phủ khăn phần không làm, rời phòng khi khách thay đồ. Bảng dưới đây giúp bạn so sánh với những gì đang diễn ra.
| Tình huống | Bình thường, chuyên nghiệp | Vượt ranh giới |
|---|---|---|
| Thay đồ | Kỹ thuật viên ra ngoài, gõ cửa trước khi vào | Đứng lại trong phòng, vào không gõ cửa |
| Khăn phủ | Chỉ mở phần đang làm, phủ lại ngay sau đó | Kéo khăn ra không báo, để hở nhiều hơn cần thiết |
| Vùng chạm | Đúng vùng của dịch vụ đã đặt, hỏi trước khi chuyển vùng | Chạm vào ngực, mông, vùng kín, đùi trong khi không thuộc dịch vụ |
| Lời nói | Hỏi lực mạnh nhẹ, hỏi có thoải mái không | Bình phẩm cơ thể, hỏi chuyện riêng tư, nói đùa gợi dục |
| Đề nghị thêm | Giới thiệu dịch vụ có trong bảng giá, chấp nhận lời từ chối | Gạ "dịch vụ thêm", "làm riêng", gợi ý ngoài giờ |
| Khi bạn nói dừng | Dừng ngay, hỏi bạn cần gì | Cười cho qua, tiếp tục, thuyết phục bạn |
Bạn không cần chắc chắn trăm phần trăm mới được nói dừng. Cảm thấy không thoải mái đã là đủ lý do. Một kỹ thuật viên đàng hoàng sẽ dừng ngay và không phật lòng, vì họ cũng muốn khách cảm thấy an toàn.
Câu nói dừng: ngắn, rõ, không cần lý do
Lúc lúng túng, đầu óc thường trống rỗng. Chọn sẵn một hai câu dưới đây, nhẩm lại vài lần, để khi cần thì bật ra được ngay:
- "Dừng lại."
- "Không chạm vào chỗ đó."
- "Em không thoải mái, mình dừng ở đây."
- "Chị ra ngoài giúp em, em thay đồ."
- "Không, em không làm thêm gì cả."
- "Gọi quản lý vào cho em."
Nói to vừa đủ, nhìn thẳng nếu được, và không cười để làm dịu, vì nụ cười có thể bị hiểu là bạn đang đùa. Không cần xin lỗi, không cần giải thích. Nếu người kia hỏi lại hay cố thuyết phục, nhắc lại đúng câu cũ. Câu ngắn lặp lại có sức nặng hơn một lời giải thích dài. Nếu bạn quen một tín hiệu khác dễ hơn, như ngồi dậy ngay, cũng được: hành động ngồi dậy tự nó đã nói "dừng". Đang đắp mặt nạ không nói rõ được thì giơ hẳn tay lên và giữ nguyên cho tới khi người làm dừng tay.
Rời đi an toàn: từng bước
Khi đã nói dừng, việc tiếp theo là ra khỏi tình huống. Bạn không nợ ai việc ở lại cho hết giờ.
- Ngồi dậy, quấn khăn hoặc áo choàng kín người. Tư thế ngồi giúp bạn bình tĩnh và chủ động hơn nằm.
- Yêu cầu người kia ra khỏi phòng để bạn thay đồ. Nếu họ không ra, cầm đồ của mình và đi ra chỗ đông người, như quầy lễ tân.
- Mặc đồ, lấy túi, điện thoại, giấy tờ. Kiểm nhanh không bỏ sót đồ.
- Đi thẳng ra quầy, nơi có người khác. Nếu thấy an toàn, nói với quản lý: "Em vừa bị ... trong phòng, em muốn ghi nhận lại."
- Nếu cảm thấy không an toàn, không cần nói chuyện, cứ đi ra ngoài trước. Phần trao đổi có thể làm sau.
- Gọi cho người thân hoặc bạn bè, báo bạn đang ở đâu và vừa xảy ra chuyện gì.
- Nếu bị chặn lại, bị giữ đồ hay bị đe doạ, gọi ngay cho công an.
Về chuyện tiền: bạn không phải trả tiền cho một dịch vụ mà bạn bị buộc phải dừng vì hành vi của người làm. Nếu spa đòi, bạn cứ nói sẽ giải quyết sau và ghi lại sự việc. An toàn của bạn quan trọng hơn khoản tiền đó.
Ngay sau khi ra khỏi spa
Những giờ sau đó, bạn có thể run, tức giận, hoặc tự hỏi mình có làm quá không. Đó là phản ứng bình thường. Khi đã ở chỗ an toàn, làm mấy việc sau để giữ lại những gì đã xảy ra:
- Ghi lại ngay trong điện thoại: ngày giờ, địa chỉ spa, phòng nào, tên hoặc đặc điểm người làm, chuyện gì xảy ra, ai đã nói gì. Viết càng sớm càng chính xác.
- Giữ hoá đơn, tin nhắn đặt lịch, lịch sử chuyển khoản.
- Nếu có vết thương hoặc bạn bị xâm hại, đi khám ở cơ sở y tế, và nói rõ chuyện đã xảy ra để được khám và ghi nhận đúng.
- Đừng giặt quần áo đã mặc nếu bị xâm hại nghiêm trọng, cho vào túi riêng, vì có thể cần làm bằng chứng.
- Kể cho một người bạn tin, không nhất thiết để làm gì, chỉ để không phải giữ một mình.
- Nếu tin nhắn từ spa hay từ người đó gửi tới, đừng xoá, kể cả khi nội dung khiến bạn khó chịu.
Bạn không bắt buộc phải làm gì thêm ngay trong ngày. Nhưng giữ lại thông tin sớm giúp bạn có lựa chọn sau này, khi đã đủ bình tĩnh để quyết định báo ai và báo thế nào.
Báo ai: spa, công an và những nơi hỗ trợ
Với hành vi nhẹ như lời nói thiếu đúng mực, gạ dịch vụ thêm mà dừng ngay khi bạn từ chối, báo quản lý spa thường là đủ. Gửi thêm một tin nhắn ngắn ghi lại sự việc để có bằng chữ. Spa đàng hoàng sẽ xin lỗi, đổi kỹ thuật viên và xử lý nội bộ. Nếu spa gạt đi hoặc bênh người làm, bạn có quyền phản ánh tiếp và cân nhắc không quay lại.
Với hành vi nghiêm trọng như chạm vào vùng kín, cố ý giữ bạn lại, ép buộc, xâm hại, bạn có thể trình báo công an xã, phường nơi spa đặt. Pháp luật xử lý hành vi quấy rối, xâm hại bằng các mức từ xử phạt hành chính tới truy cứu trách nhiệm hình sự tuỳ tính chất. Bạn không cần tự xác định đó là tội gì, chỉ cần kể lại đúng sự việc và đưa những gì bạn đã ghi lại.
Nếu bạn chưa sẵn sàng trình báo, bạn vẫn có thể tìm hỗ trợ tâm lý từ người thân, bạn bè, hoặc chuyên gia tư vấn. Chuyện quyết định báo hay không là của bạn, và quyết định nào cũng cần được tôn trọng. Điều duy nhất bạn không nên làm là tự trách mình vì đã không phản ứng nhanh hơn.
Khách nam cũng gặp, và chuyện gạ dịch vụ "thêm"
Nhiều người nghĩ quấy rối ở spa chỉ xảy ra với khách nữ. Thực tế khách nam cũng gặp, và thường còn ngại lên tiếng hơn vì sợ bị cười. Những tình huống hay gặp: bị đụng chạm vùng không thuộc dịch vụ, bị hỏi han gợi ý, bị mời "dịch vụ thêm", "làm riêng" với giá khác. Có khi lời gạ đến từ kỹ thuật viên, có khi từ chính người quản lý.
Cách xử lý không khác: nói rõ "không", ngồi dậy nếu bị nài, và rời đi nếu chuyện tiếp diễn. Bạn không có nghĩa vụ phải lịch sự kéo dài. Một nơi gạ dịch vụ không lành mạnh là nơi không đàng hoàng, và bạn không cần ở lại để hoàn thành buổi đã đặt.
Về phía bạn, cũng có một ranh giới cần giữ: kỹ thuật viên có quyền được làm việc an toàn, không bị khách đụng chạm hay nói năng khiếm nhã. Một spa có quy tắc rõ ràng cho cả hai phía thường là spa an toàn nhất cho khách. Nếu bạn thấy spa treo nội quy, có quy định khăn phủ, có camera ở khu chung, đó là dấu hiệu tốt.
Chuẩn bị trước để có thêm một lớp an toàn
Bạn không thể kiểm soát hết hành vi của người khác, nhưng vài thói quen dưới đây giúp bạn chủ động hơn, nhất là khi đi spa mới lần đầu:
- Khi đặt lịch, nói rõ bạn muốn kỹ thuật viên nam hay nữ. Bạn có quyền yêu cầu.
- Hỏi trước dịch vụ gồm những vùng nào, có cần thay đồ không, có đồ dùng một lần không.
- Mặc đồ lót hoặc đồ dùng một lần spa phát, không cần cởi nhiều hơn mức dịch vụ yêu cầu.
- Để điện thoại trong tầm với, không gửi hết vào tủ khoá.
- Báo người thân giờ bạn đi và giờ dự kiến về.
- Đọc kỹ đánh giá, để ý những lời phàn nàn về thái độ, không chỉ về tay nghề.
- Thoả thuận với kỹ thuật viên ngay từ đầu: "Em hay nhạy cảm, mình chuyển vùng thì báo em trước nhé."
Câu thoả thuận cuối cùng rất có ích. Nó cho người làm biết bạn để ý ranh giới, và tạo sẵn một nếp: mọi thay đổi đều phải được báo trước. Kỹ thuật viên chuyên nghiệp sẽ thấy thoải mái với điều này.
Lỗi hay gặp khi gặp chuyện, và vì sao không phải lỗi của bạn
Im lặng cho hết giờ vì ngại làm lớn chuyện. Rất nhiều người chọn nằm yên vì sợ mình hiểu nhầm. Lần sau, nhớ rằng nói dừng một câu không làm lớn chuyện, nó chỉ dừng lại một việc bạn không muốn.
Cười trừ cho đỡ ngượng. Nụ cười là phản xạ tự vệ, không phải sự đồng ý. Nhưng nó dễ bị hiểu sai, nên khi nói dừng hãy giữ mặt nghiêm.
Đợi ra quầy mới dám nói, rồi lại thôi. Ra tới quầy, thấy đông người, nhiều khách lại ngại. Ghi lại sự việc trong điện thoại ngay khi ra khỏi phòng, để dù không nói lúc đó, bạn vẫn còn đủ thông tin cho sau này.
Xoá tin nhắn của người làm vì thấy ghê. Tin nhắn là bằng chứng. Bạn có thể tắt thông báo, chặn liên lạc, nhưng nên chụp màn hình và giữ lại trước khi xoá.
Tự trách vì đã đi một mình, đã mặc đồ này đồ kia. Người chịu trách nhiệm về hành vi là người thực hiện hành vi. Bạn đi spa để được chăm sóc, đó là việc hoàn toàn bình thường.
Quay lại vì đã lỡ mua gói. Gói còn buổi không phải lý do để bạn quay lại nơi đã khiến mình không an toàn. Bạn có thể đề nghị hoàn phần buổi chưa dùng.
Câu hỏi thường gặp
Đang làm dở mà dừng lại thì có phải trả tiền không?
Nếu bạn dừng vì hành vi không đúng mực của người làm, bạn không có nghĩa vụ trả tiền cho phần dịch vụ đó. Nếu spa đòi, nói rằng sẽ giải quyết sau, ghi lại sự việc và rời đi trước. An toàn quan trọng hơn khoản tiền.
Kỹ thuật viên chạm vào vùng gần ngực khi massage cổ vai có phải quấy rối không?
Không phải lúc nào cũng vậy, vì một số động tác ở vai, ngực trên là bình thường. Điều khác nhau là có báo trước, có giữ khăn phủ, có dừng khi bạn nói không. Nếu bạn không thoải mái, cứ nói dừng, không cần chắc chắn mới được nói.
Bị quấy rối ở spa thì trình báo ở đâu?
Với hành vi nghiêm trọng, bạn trình báo công an xã, phường nơi spa đặt, mang theo ghi chép sự việc, hoá đơn và tin nhắn. Với hành vi nhẹ hơn, có thể báo quản lý spa trước và giữ bằng chữ.
Khách nam bị gạ dịch vụ thêm thì nên làm gì?
Từ chối rõ ràng, ngồi dậy nếu bị nài, và rời đi nếu chuyện tiếp diễn. Ghi lại sự việc, có thể phản ánh với quản lý. Nơi gạ dịch vụ không lành mạnh không phải nơi đàng hoàng để quay lại.
Có nên đăng chuyện bị quấy rối ở spa lên mạng không?
Đó là quyết định của bạn. Nếu muốn chia sẻ, nên kể đúng sự việc, tránh nêu tên người cụ thể khi chưa có kết luận của cơ quan chức năng. Trình báo chính thức thường giúp xử lý hiệu quả hơn một bài đăng.
Đã không kịp phản ứng lúc đó, giờ báo lại có muộn không?
Không muộn. Nhiều người chỉ hiểu chuyện gì đã xảy ra sau khi về nhà. Bạn vẫn có thể ghi lại, báo quản lý, hoặc trình báo công an. Càng sớm thì càng nhiều chi tiết, nhưng báo muộn vẫn tốt hơn không báo.