Người cao tuổi đi spa hợp nhất với các dịch vụ nằm hoặc ngồi yên, nước ấm vừa phải, thời gian dưới một tiếng: gội đầu nhẹ, ngâm chân nước ấm, cắt móng chân, làm sạch mặt đơn giản. Nên tránh hoặc hỏi bác sĩ trước với tắm xông nóng, ngâm bồn lâu, các dịch vụ cần nằm sấp lâu hay lên xuống bậc cao. Luôn có người nhà đi kèm và khai đủ thuốc đang uống.
Bài này viết cho người con, người cháu định đưa ông bà, bố mẹ ngoài sáu mươi đi spa như một món quà. Nó khác chuyện massage cho người già, vốn là chủ đề riêng. Ở đây bàn các dịch vụ chăm sóc thường gặp ở spa, những câu nên hỏi trước, cách chọn giờ và việc người đi kèm nên làm để buổi đi chơi không thành buổi lo.
Cơ thể người lớn tuổi khác gì khi vào spa
Cảm nhận nhiệt kém hơn. Nhiều người già không thấy nước đã quá nóng cho tới khi da đỏ ửng, nhất là ở bàn chân. Người bị tiểu đường càng phải cẩn thận vì cảm giác ở chân có thể đã giảm. Người đi kèm nên tự nhúng tay thử nước trước.
Đổi tư thế dễ choáng. Nằm ngửa gội đầu hai mươi phút rồi ngồi bật dậy có thể làm hoa mắt, đặc biệt người đang uống thuốc huyết áp. Dặn kỹ thuật viên đỡ ngồi dậy từ từ, ngồi yên một hai phút trước khi đứng.
Da mỏng, dễ bầm, dễ trầy. Chà gót bằng dụng cụ thô, cắt móng sát, kỳ cọ mạnh đều có thể làm trầy. Vết trầy ở chân người già lâu lành hơn người trẻ.
Cổ và lưng kém linh hoạt. Bồn gội đầu kiểu ngửa cổ ra sau có thể làm đau cổ người bị thoái hoá. Hỏi spa có gối kê cổ hoặc giường gội nằm thẳng không.
Mệt nhanh, khát chậm. Ở phòng ấm lâu, người già dễ mất nước mà không thấy khát. Mời uống nước trước và sau buổi, chọn buổi ngắn.
Thuốc men nhiều. Thuốc chống đông làm dễ bầm, thuốc huyết áp làm dễ choáng, một số thuốc bôi da làm da nhạy hơn. Đây là lý do phải khai thuốc, không phải vì thủ tục.
Nghe kém, nói ngại. Phòng spa thường bật nhạc nhỏ, kỹ thuật viên nói khẽ. Người nghe kém sẽ gật đầu cho qua dù không hiểu câu hỏi. Người đi kèm nên đứng gần để nhắc lại những câu quan trọng như "nước có nóng không".
Dịch vụ nào hợp, dịch vụ nào nên hỏi bác sĩ trước
Bảng sau là gợi ý chung, không thay cho lời khuyên của bác sĩ đang theo dõi ông bà. Người có bệnh tim mạch, huyết áp chưa ổn định, tiểu đường, bệnh da đang điều trị: mang danh sách này đi hỏi bác sĩ trước.
| Dịch vụ | Mức phù hợp | Điều cần dặn spa |
|---|---|---|
| Gội đầu nhẹ, không bấm huyệt mạnh | Hợp với đa số | Nước ấm vừa, gối kê cổ, gội không quá 40 phút |
| Ngâm chân nước ấm | Hợp, trừ chân có vết thương hở | Người nhà thử nước trước, ngâm 15 đến 20 phút, lau khô kẽ chân |
| Cắt và dũa móng chân | Rất nên, vì người già khó tự cúi cắt | Không cắt sát khoé, không lấy khoé móng khi đang sưng đỏ |
| Làm sạch mặt đơn giản | Hợp | Không tẩy tế bào chết mạnh, không lấy nhân mụn |
| Tắm xông, xông hơi nóng | Hỏi bác sĩ trước | Nếu được phép: thời gian ngắn, có người ngồi cạnh |
| Ngâm bồn nước nóng lâu | Hỏi bác sĩ trước | Nhiệt độ vừa, ra khỏi bồn có người đỡ, sàn chống trơn |
Một mẹo nhỏ: chụp lại bảng này, mang theo khi đi tái khám định kỳ cho ông bà, hỏi bác sĩ một câu là xong.
Câu nên hỏi spa trước khi đặt lịch cho ông bà
Gọi trước, hỏi đủ những câu sau. Spa trả lời cụ thể là spa từng phục vụ khách lớn tuổi; trả lời qua loa thì nên tìm chỗ khác.
- Lối vào có bậc thềm không, có thang máy không nếu phòng ở tầng trên.
- Giường gội đầu có thể nằm thẳng hay phải ngửa cổ ra sau, có gối kê cổ không.
- Giường có cao không, có bậc lên xuống hay tay vịn không.
- Nhà vệ sinh có gần phòng làm không, sàn có trơn không.
- Kỹ thuật viên đã quen làm cho người lớn tuổi chưa, có thể chọn người làm lâu năm không.
- Người nhà có được ngồi trong phòng suốt buổi không.
- Giờ nào spa vắng khách nhất, để ông bà không phải chờ lâu.
- Nếu giữa chừng ông bà mệt muốn dừng, spa tính tiền thế nào.
Câu cuối nghe có vẻ tính toán nhưng rất cần. Biết trước rằng dừng giữa chừng không bị làm khó, người già sẽ dám nói "mệt rồi" thay vì cố chịu cho hết buổi vì tiếc tiền con cháu bỏ ra.
Chọn giờ, chọn ngày và chuẩn bị ở nhà
Buổi sáng muộn, khoảng chín đến mười giờ, thường là giờ đẹp: ông bà đã ăn sáng, đã uống thuốc buổi sáng, đầu óc tỉnh, trời chưa nắng gắt. Tránh giờ sát bữa trưa và tránh ngay sau khi ăn no.
Chọn ngày ông bà khoẻ, ngủ được đêm trước. Đừng đặt lịch sát ngày tái khám, ngày tiêm, ngày vừa thay thuốc. Nếu sáng hôm đó ông bà kêu mệt, chóng mặt, hoãn mà không tiếc; buổi spa để vui, không để gắng.
Ở nhà, chuẩn bị một túi nhỏ: danh sách thuốc đang dùng viết tay hoặc chụp ảnh vỏ thuốc, kính đọc, áo khoác mỏng vì phòng máy lạnh, khăn riêng nếu ông bà quen dùng, chai nước, vài viên kẹo phòng hạ đường huyết nếu có tiểu đường. Chọn quần áo dễ cởi giày, dễ xắn ống quần.
Nói trước với ông bà buổi đó sẽ làm gì, mất bao lâu, ai đi cùng. Người già hay ngại bị người lạ chạm vào đầu, vào chân. Kể cho họ nghe sẽ được gội đầu nằm, có người nhà ngồi bên, thấy không thích là dừng, họ sẽ đỡ lo hơn nhiều.
Với ông bà hay quên, lẫn nhẹ, chọn buổi ngắn hơn nữa, chỗ quen, cùng một kỹ thuật viên nếu đi lần hai. Không gian lạ, tiếng máy sấy, mùi tinh dầu đậm có thể làm người lẫn bồn chồn. Báo trước với spa để họ giảm âm nhạc, giảm mùi và để người nhà ngồi sát bên.
Người đi kèm làm gì trong suốt buổi
Lấy ví dụ chị Hạnh, dân văn phòng, đưa mẹ 72 tuổi đi gội đầu và ngâm chân ở spa nhỏ gần nhà. Việc của chị trong buổi đó gồm:
- Điền phiếu sức khoẻ cùng mẹ, ghi đủ thuốc, ghi rõ "có huyết áp, hay chóng mặt khi ngồi dậy".
- Đưa mẹ vào nhà vệ sinh trước khi bắt đầu, vì nằm gội rồi mới đòi đi thì vất vả.
- Nhúng tay thử nước ngâm chân, nhắc kỹ thuật viên giữ ấm vừa.
- Ngồi trong tầm mắt mẹ, ít nói chuyện điện thoại, để mẹ yên tâm.
- Hỏi mẹ vài lần "có lạnh không, có mỏi cổ không", vì người già hay ngại tự nói.
- Khi xong, đỡ mẹ ngồi dậy từ từ, cho uống nước, đợi vài phút mới đứng lên.
- Kiểm lại chân mẹ trước khi mang giày: không trầy, không đỏ bất thường ở khoé móng.
Nếu sau buổi ông bà thấy chóng mặt kéo dài, tức ngực, khó thở, da nổi mẩn nhiều hay chỗ cắt móng sưng đỏ, chảy mủ, sốt, hãy đưa đi cơ sở y tế, đừng chờ xem có tự hết không.
Phiếu tự chấm sau buổi đầu của ông bà
Trên đường về, người đi kèm tự chấm nhanh theo phiếu dưới. Mỗi dòng chỉ cần đánh dấu có hay không. Từ bốn dòng "có" trở lên ở cột trái là chỗ đáng quay lại; có bất kỳ dòng nào ở cột phải thì nên cân nhắc đổi chỗ.
| Dấu hiệu tốt | Dấu hiệu đáng lo |
|---|---|
| Spa hỏi kỹ về thuốc và bệnh trước khi làm | Không ai hỏi gì, đưa thẳng vào giường |
| Kỹ thuật viên thử nước, hỏi ông bà có nóng không | Ông bà kêu nóng mà vẫn tiếp tục |
| Có người đỡ khi ngồi dậy, lên xuống giường | Để ông bà tự bước xuống trên sàn ướt |
| Người nhà được ngồi cùng, được hỏi han | Bị mời ra ngoài chờ không rõ lý do |
| Giá đúng như báo, không phát sinh | Tính thêm khoản không nói trước |
| Ông bà vui vẻ, muốn đi lần sau | Ông bà mệt, im lặng hoặc kêu đau sau buổi |
Đừng bỏ qua dòng cuối. Người già hiếm khi nói thẳng "con đưa mẹ đi chỗ không hay", họ chỉ im lặng hoặc bảo "thôi lần sau khỏi đi". Đó là câu trả lời đủ rõ, không cần hỏi thêm.
Lỗi hay gặp khi con cháu đưa ông bà đi spa
Phần lớn sự cố không đến từ spa tệ, mà từ con cháu muốn chiều quá tay:
- Đặt gói dài nhất, đủ món nhất. Hai tiếng với người già là quá dài. Một dịch vụ, bốn mươi lăm phút là vừa cho lần đầu.
- Để ông bà vào một mình. Người già ít khi phàn nàn với người lạ. Có con cháu ngồi cạnh, họ mới dám nói nước nóng hay mỏi lưng.
- Quên khai thuốc chống đông. Sau đó thấy bầm tím ở chân lại tưởng kỹ thuật viên làm mạnh tay.
- Chọn spa trên tầng cao, cầu thang hẹp. Đi lên đã mệt, chưa kể lúc xuống sau khi ngâm chân, da chân còn mềm, dép ướt.
- Xức dầu gió, cao xoa trước khi đi. Thói quen của nhiều ông bà, nhưng dầu nóng trên da đầu, cổ hay bàn chân gặp nước ấm và sản phẩm của spa có thể làm rát. Dặn ông bà buổi đó tạm không xức, mang theo để dùng sau.
- Đi vào ngày nắng gắt giữa trưa. Đường đi đã mệt, vào phòng máy lạnh rồi lại ra nắng, người già dễ cảm. Chọn sáng sớm hoặc chiều mát, có xe đưa đón tận cửa càng tốt.
- Mua thẻ trả trước cho ông bà dùng dần. Ông bà ngại đi một mình, thẻ hết hạn. Đi lẻ vài lần, thấy ông bà thật sự thích rồi hẵng tính.
Sau buổi, hỏi ông bà một câu đơn giản: "Lần sau mẹ có muốn đi nữa không?". Câu trả lời đó là thước đo đúng nhất, hơn mọi lời giới thiệu của spa.
Câu hỏi thường gặp
Người cao tuổi bao nhiêu tuổi thì không nên đi spa?
Không có mốc tuổi cố định. Điều quyết định là sức khoẻ: người tỉnh táo, đi lại được, bệnh nền ổn định thì vẫn dùng được các dịch vụ nhẹ. Người có bệnh tim mạch, huyết áp chưa ổn, vừa ốm dậy nên hỏi bác sĩ trước.
Người cao huyết áp có gội đầu dưỡng sinh được không?
Nhiều người vẫn gội được nếu huyết áp đang ổn định, nước ấm vừa, thời gian ngắn và được đỡ ngồi dậy từ từ. Tuy vậy mỗi người mỗi khác, nên hỏi bác sĩ đang theo dõi trước khi đi và báo spa về bệnh.
Người già bị tiểu đường ngâm chân được không?
Người tiểu đường thường kém cảm nhận nhiệt ở chân và vết trầy lâu lành, nên phải hỏi bác sĩ trước. Nếu được phép, người nhà thử nước, ngâm ngắn, lau khô kẽ chân và không để cắt móng sát hay lấy khoé.
Có nên mua gói liệu trình cho bố mẹ dùng dần không?
Chỉ nên khi bố mẹ đã đi lẻ vài lần, thật sự thích và có người đưa đi đều. Nhiều gói mua cho người già bị bỏ dở vì ngại đi một mình. Nếu mua, đọc kỹ hạn dùng và điều kiện chuyển nhượng.
Sau buổi spa ông bà bị chóng mặt thì làm gì?
Cho nằm hoặc ngồi nghỉ ở chỗ thoáng, uống nước từng ngụm. Nếu chóng mặt không đỡ sau mươi lăm phút, kèm tức ngực, khó thở, nói khó hay yếu tay chân, đưa đi cơ sở y tế ngay, không tự chờ.
Người đi kèm có được ngồi trong phòng không?
Đa số spa cho phép khi khách là người cao tuổi, nhất là với gội đầu, ngâm chân và làm móng. Hỏi trước lúc đặt lịch. Nếu spa không cho người nhà ngồi cùng mà không có lý do rõ ràng, nên chọn nơi khác.