Làm móng chân tại nhà đúng cách là ngâm chân ngắn, cắt móng thẳng ngang không khoét sâu hai bên, dũa nhẹ góc, chà gót vài đường khi da còn hơi ẩm rồi dưỡng thật dày. Việc không nên tự làm là đào sâu vào khoé móng và gọt da chai bằng dao cạo: hai thao tác này gây ra phần lớn các ca móng quặp, sưng mủ mà người làm nghề từng gặp.
Chân khác tay ở chỗ móng dày hơn, xa mắt hơn, phải cúi người mới với tới và hay bị ẩm trong giày. Bài này đi qua đồ cần chuẩn bị, chín bước một buổi bốn mươi phút, cách cắt móng chân đúng, chăm gót, lý do không tự lấy khoé, những người cần nhờ người khác hoặc đi khám, và các lỗi hay gặp.
Vì sao làm chân khó hơn làm tay
Móng chân, nhất là móng ngón cái, dày và cứng hơn móng tay nhiều. Bấm móng tay thông thường bóp không đứt, người ta phải bóp nhiều lần, móng bị dập, mép cắt lởm chởm. Đó là lý do nên có một chiếc bấm riêng cho móng chân, lưỡi thẳng và to hơn.
Bàn chân ở xa mắt. Ngồi bệt hay ngồi ghế thấp thì phải cúi gập người, nhìn nghiêng, ánh sáng lại thường bị chính đầu gối mình che mất. Cắt trong tư thế đó rất dễ lẹm vào thịt. Người lớn tuổi, người thừa cân, phụ nữ mang thai càng khó với tới bàn chân.
Chân lại sống trong giày cả ngày: ẩm, nóng, bị ép. Móng cắt sai dáng, nhất là bị khoét tròn sâu hai bên, sẽ bị giày đè làm mép móng mọc đâm vào da. Đó là cách một chiếc móng quặp bắt đầu.
Vì thế buổi làm chân ở nhà không cần nhiều bước làm đẹp, mà cần đúng ba việc: tư thế ngồi thoải mái và đủ sáng, dụng cụ phù hợp, và cắt đúng dáng. Phần còn lại như chà gót, dưỡng ẩm chỉ là thêm vào.
Chuẩn bị trước khi bắt đầu
Soạn đủ trên một chiếc khăn trải sàn trước khi cho chân vào nước:
- Ghế cao vừa đầu gối và một ghế đẩu thấp để gác chân: ngồi thẳng, gác bàn chân lên ghế thấp đặt trước mặt để không phải gập người.
- Đèn bàn hoặc ánh sáng ban ngày: đặt sao cho ánh sáng chiếu thẳng vào bàn chân, không bị đầu gối che.
- Chậu ngâm, khăn riêng cho chân, xà phòng dịu.
- Bấm móng chân lưỡi thẳng: to hơn bấm móng tay, sắc, không gỉ.
- Dũa móng: loại thô hơn dũa tay một chút cho móng dày.
- Đá bọt hoặc dũa gót mặt nhám vừa: không dùng dao cạo gót, dao lam.
- Que gỗ, bàn chải mềm, kem gót dày, đôi tất cotton.
Dụng cụ chân và dụng cụ tay tách riêng, cất riêng. Đá bọt và dũa gót phải phơi khô sau mỗi lần dùng vì chúng xốp, giữ ẩm và dễ bám bẩn; thay mới khi đã mòn nhẵn hoặc có mùi.
Chín bước làm chân trong bốn mươi phút
Các bước dưới đây dành cho người khoẻ mạnh, bàn chân không có vết thương. Nếu bạn thuộc nhóm cần cẩn thận ở phần sau, hãy đọc phần đó trước:
- Rửa chân và tẩy sơn cũ.
- Ngâm chân mười phút trong nước ấm vừa, thử bằng khuỷu tay. Không ngâm lâu hơn, da quá mềm dễ bị chà trầy.
- Lau thật khô, nhất là kẽ chân. Kẽ chân ẩm là chỗ nấm thích nhất.
- Cắt móng thẳng ngang. Mỗi móng cắt vài nhát nhỏ đi từ một bên sang bên kia, không cắt một nhát to. Độ dài ngang đầu ngón, không cắt sát tới thịt.
- Dũa nhẹ hai góc cho bớt sắc, chỉ vừa đủ để không móc vào tất. Không dũa tròn sâu vào khoé.
- Đẩy nhẹ da ở chân móng bằng que gỗ bọc bông. Không cắt da.
- Chà gót và vùng da dày bằng đá bọt, vài đường một chiều, khi da còn hơi ẩm. Dừng khi da hết sần, không chà tới hồng đỏ.
- Rửa lại, lau khô, chải sạch dưới móng bằng bàn chải mềm.
- Thoa kem gót dày, chừa kẽ chân, mang tất cotton mỏng đi ngủ.
Người ta hay bỏ bước lau khô kẽ chân vì vội. Nếu nhà bạn ẩm, sau khi lau có thể để chân hong khô vài phút trước khi thoa kem.
Cắt móng chân: đúng và sai
Dáng cắt móng chân quan trọng hơn dáng cắt móng tay nhiều. Đối chiếu nhanh:
| Chi tiết | Nên | Không nên |
|---|---|---|
| Dáng | Thẳng ngang, hai góc dũa bớt sắc | Khoét tròn, lẹm sâu vào hai bên khoé |
| Độ dài | Ngang đầu ngón chân | Cắt sát tới thịt cho lâu phải cắt lại |
| Cách bấm | Nhiều nhát nhỏ | Một nhát lớn làm móng nứt, toạc |
| Thời điểm | Sau khi ngâm chân, móng mềm hơn | Móng chân khô cứng rồi cố bóp mạnh |
| Khoé móng | Để yên, chỉ làm sạch bằng bàn chải mềm | Dùng kềm nhọn, que kim loại đào sâu |
| Móng dày, đổi màu | Dũa mỏng mặt rất nhẹ, hỏi bác sĩ | Cố cắt, mài mạnh cho mỏng |
Móng chân khác móng tay ở điểm này: với chân, nên cắt khi móng đã mềm sau khi ngâm vì móng dày cứng rất khó bấm gọn. Với tay, cắt khi khô. Hai lời khuyên ngược nhau là đúng cho cả hai.
Vì sao không tự lấy khoé móng chân
Lấy khoé là thói quen rất phổ biến: dùng kềm nhọn đào vào hai mép móng ngón cái, cắt đi phần móng nằm dưới da cho thấy nhẹ chân. Cảm giác nhẹ ấy chỉ là tạm thời. Khi khoé móng bị khoét đi, phần da hai bên không còn gì đỡ, sẽ phồng lên; lúc móng mọc ra, mép móng mới đâm thẳng vào chỗ da đó. Người ta lại đào sâu hơn, và vòng lặp cứ thế dẫn tới móng quặp, sưng đỏ, có khi chảy mủ.
Thêm vào đó, kềm ở nhà không được tiệt trùng. Đào vào khoé móng là tạo ra một vết thương nhỏ ở chỗ ẩm, kín, sát giày, đúng kiểu vết thương dễ nhiễm trùng nhất.
Ở các tiệm làm móng, người làm nghề lâu năm cũng được dặn không đào sâu khoé khách. Nếu bạn đi tiệm, có quyền nói rõ ngay khi ngồi xuống: cắt thẳng, không lấy khoé.
Nếu khoé móng đã đau, sưng đỏ, có mủ, hoặc móng đã cắm vào da, đó không còn là việc của buổi làm chân ở nhà. Hãy đi khám ở cơ sở y tế; bác sĩ có cách xử lý móng quặp an toàn, có khi chỉ cần một thủ thuật nhỏ trong điều kiện vô trùng. Trong lúc chờ, ngâm chân nước ấm sạch, đi dép hở mũi, không tự cắt thêm.
Ai nên nhờ người khác hoặc đi khám thay vì tự làm
Với một số người, một vết trầy nhỏ ở chân có thể thành chuyện lớn. Những trường hợp sau nên hỏi bác sĩ, hoặc nhờ người thân hay cơ sở chăm sóc chân có chuyên môn:
- Người bệnh tiểu đường: da chân lành chậm, cảm giác kém, dễ bỏng nước ngâm và dễ nhiễm trùng mà không biết. Hỏi bác sĩ cách cắt móng, có nên ngâm chân không.
- Người tê bì bàn chân, tuần hoàn kém, đang dùng thuốc chống đông máu.
- Người lớn tuổi mắt kém, tay run, không cúi được: người nhà làm giúp, ngồi đối diện, gác chân lên đùi mình có lót khăn.
- Phụ nữ mang thai những tháng cuối, khó cúi: nhờ người nhà cắt hộ.
- Móng dày, vàng, mủn, tách khỏi nền, nghi nấm móng: đi khám trước, đừng tự mài.
- Bàn chân có vết loét, vết nứt chảy máu, vùng da đỏ nóng lan rộng.
Khi cắt móng chân cho bố mẹ, hãy cắt từ phía trước bàn chân, nhìn rõ toàn bộ móng, cắt từng nhát nhỏ và để móng hơi dài hơn bình thường một chút. Cẩn thận còn hơn nhanh.
Áp vào nhịp sống của bạn
Nếu bạn đứng nhiều, làm bán hàng, phục vụ, đi giày kín cả ngày: chân dễ ra mồ hôi, gót dày nhanh, móng ngón cái hay bị giày ép. Buổi làm chân của bạn nên ưu tiên cắt móng đúng dáng và lau khô kẽ chân. Chọn giày có mũi rộng đủ cho các ngón cử động, thay tất mỗi ngày, có hai đôi giày đi luân phiên để đôi kia kịp khô.
Nếu bạn hay đi giày cao gót hay giày mũi nhọn, các ngón bị dồn về phía trước, móng ngón cái chịu lực đè nhiều nhất. Đừng cắt móng ngắn sát để đỡ cộm, chính việc cắt sát mới làm mép móng dễ đâm vào da. Những ngày không cần, đổi sang giày đế bằng mũi rộng cho chân nghỉ.
Nếu bạn quen đi dép lê, gót khô nứt nhanh hơn vì da gót không được che. Chà gót nhẹ mỗi tuần, thoa kem gót mỗi tối, đi tất trong nhà vào mùa hanh khô là đủ cho phần lớn trường hợp. Vết nứt sâu, chảy máu, đau khi đi thì nên đi khám, đừng tự gọt.
Nếu bạn chơi thể thao, chạy bộ, móng chân hay bị bầm đen sau những buổi chạy dài. Giữ móng ngắn vừa, cắt thẳng, chọn giày rộng hơn nửa cỡ. Móng bầm kèm đau nhói, sưng, hoặc vệt sẫm không rõ nguyên do không liên quan tới chạy thì nên đi khám.
Lỗi hay gặp và một ví dụ
Dùng dao cạo gót. Dao lam, dao gọt chai rất dễ lẹm vào da sống, chảy máu, nhiễm trùng. Đá bọt và dũa gót đủ cho chăm sóc ở nhà; vết chai dày, đau nên đi khám.
Chà gót tới đỏ hồng. Chà quá tay làm da tự bảo vệ bằng cách mọc dày lên nhanh hơn. Vài đường mỗi tuần, đều đặn, tốt hơn một lần chà mạnh.
Thoa kem vào kẽ chân. Kẽ chân ẩm sẵn, thêm kem càng bí. Chỉ thoa mu bàn chân, gót, lòng bàn chân.
Đi giày kín ngay sau khi làm. Da và móng vừa được ngâm, chà cần thở. Tối làm, đi tất cotton ngủ là lý tưởng.
Ví dụ bác Tư. Bác Tư sáu mươi tám tuổi, quen tự lấy khoé ngón cái mỗi tuần. Một lần khoé sưng đỏ, đi giày không nổi, con gái đưa đi khám. Từ đó, cứ chủ nhật con gái ngâm chân, cắt thẳng móng cho bác, dũa nhẹ góc, thoa kem gót, mang tất. Khoé móng không còn đau. Bác bảo việc khó nhất là bỏ được thói quen cầm kềm nhọn đào khoé mỗi khi thấy cộm.
Câu hỏi thường gặp
Cắt móng chân bao lâu một lần là vừa?
Phần lớn người cắt móng chân hai đến bốn tuần một lần vì móng chân mọc chậm hơn móng tay. Quan trọng là cắt thẳng ngang, giữ độ dài ngang đầu ngón chân, không cắt quá sát để kéo dài thời gian giữa các lần cắt.
Có nên lấy khoé móng chân cho đỡ cộm không?
Không nên tự đào khoé móng. Khoét khoé làm da hai bên phồng lên và mép móng mới mọc dễ đâm vào da, dẫn tới móng quặp, sưng đỏ. Khi khoé móng đã đau hoặc sưng mủ, hãy đi khám ở cơ sở y tế.
Nên cắt móng chân trước hay sau khi ngâm?
Với móng chân, cắt sau khi ngâm sẽ dễ hơn vì móng dày cứng được làm mềm, bấm gọn, ít bị nứt. Lau khô chân trước khi cắt để cầm chắc tay. Với móng tay thì ngược lại, cắt khi khô sẽ gọn hơn.
Dùng dao cạo gót chân có sao không?
Không nên tự cạo gót bằng dao lam hay dao gọt chai ở nhà, vì rất dễ cắt vào da sống, chảy máu, nhiễm trùng. Dùng đá bọt hoặc dũa gót, chà nhẹ vài đường khi da còn hơi ẩm, rồi thoa kem dưỡng dày.
Người tiểu đường có tự làm móng chân được không?
Cần hỏi bác sĩ đang điều trị trước. Người tiểu đường thường được dặn kiểm tra bàn chân hằng ngày, không ngâm nước nóng, cắt móng thẳng và rất cẩn thận, tránh mọi vết xước. Nhiều trường hợp nên để người có chuyên môn làm.
Móng chân dày và vàng thì có tự mài mỏng được không?
Móng dày, vàng, mủn có thể là dấu hiệu nấm móng hoặc vấn đề khác cần được khám. Tự mài mạnh có thể làm tổn thương nền móng và lây sang móng khác qua dụng cụ. Hãy đi khám trước khi tự xử lý.